قصه‌ای به‌ زیبایی‌ نان‌

 
یك‌ مشت‌ دانه‌ گندم، توی‌ پارچه‌ای‌ نمناك‌ خیس‌ خوردند؛ جوانه‌ زدند و سبز شدند. كمی‌ كه‌ بالا آمدند، دورشان‌ را روبانی‌ قرمز گرفت‌ و همسایه‌ سكه‌ و سیب‌ شدند.بشقاب‌ سبزه‌ آبروی‌ سفره‌ هفت‌سین‌ بود.

دانه‌های‌ گندم‌ خوشحال‌ بودند و خیالشان‌ پر بود از رقص‌ گندم‌زارهای‌ طلایی. آنها به‌ پایان‌ قصه‌ فكر می‌كردند؛ به‌ قرص‌ نانی‌ در سفره‌ و اشتیاق‌ دستی‌ كه‌ آن‌ را می ‌چیند. نان‌ شدن‌ بزرگترین‌ آرزوی‌ هر دانه‌ گندم‌ است.
اما برگ‌های‌ تقویم‌ تند و تند ورق‌ خورد و سیزدهمین‌ برگ‌ پایان‌ دانه‌های‌ گندم‌ بود.
روبان‌ قرمز پاره‌ شد و دستی‌ دانه‌های‌ گندم‌ را از مزرعه‌ كوچكشان‌ جدا كرد. رویای‌ نان‌ و گندم‌ تكه‌تكه‌ شد. و این‌ آخر قصه‌ بود.
دانه‌ها دلخور بودند، از قصه‌ای‌ كه‌ خدا برایشان‌ نوشته‌ بود.
پس‌ به‌ خدا گفتند: این‌ قصه‌ای‌ نبود كه‌ دوستش‌ داشتیم، این‌ قصه‌ ناتمام‌ است‌ و نان‌ ندارد.
خدا گفت: قصه‌ شما كوتاه‌ بود، اما ناتمام‌ نبود. قصه‌ شما، قصه‌ جوانه‌ زدن‌ بود و روییدن. قصه‌ سبزی، قصه‌ای‌ كه‌ برای‌ فهمیدنش‌ عمری‌ باید زیست.
قصه‌ شما، قصه‌ زندگی‌ بود و كوتاهی ‌اش، رسالتتان‌ گفتن‌ همین‌ بود.
خدا گفت: قصه‌ شما اگرچه‌ نان‌ نداشت، اما زیبا بود، به‌ زیبایی‌ نان.

‌عرفان‌ نظرآهاری‌

                   ردپای آب در تاریخ

آب ماده ی است که حیات بدون آن میسر نیست. بشر در دوره نو سنگی سعی در مهار آب داشته است و بر روی الواحی که از 4 هزار سال قبل از میلاد از سومری ها باقی مانده است سنگ نوشته هائی با این مضمون موجود است. در دین یهود اشاره شده است که حضرت موسی در 1400 سال قبل از میلاد مسیح با عصای سحرآمیز خود چشمه ای در دل کویر پدید آورد. این موضوع بر اهمیت آب در زمانهای گذشته صحه می گذارد، به نحوی که تمدنهای بزرگ در کنار  رودهای بزرگ ظاهر شده اند.استخراج آبهای زیرزمینی سابقه ای طولانی در کشورهای مختلف چون چین (حفر چاهی تا عمق 1500 متر بوسیله دسته های نی) ، مصر (چاه یوسف با عمق تقریبی 100 متر 3000 سال قدمت دارد) و ایران باستان دارد.  منوچهر پادشاه ایرانی حدود 3400 سال پیش دستور داد تا حفر کاریز (قنات ) را به برزگران بیاموزند.  پیوند دادن لوله های چاه و انتقال ثقلی آب زیرزمینی کاری طاقت فرسا بوده که ایرانیان سرآمد آن بوده اند. کهن ترین قناتی که آثاری از آن باقی مانده است در شمال ایران پیدا شده است. این قنات همزمان با ورود آریائی ها حفر گردیده است. عمر قنات گناباد که مادرچاه آن 300 متر عمق دارد را 2500 سال برآورد کرده اند.امپراطوری ایران تا دوره طولانی از لحاظ قدرت در دنیا بیمانند بود و این  نه فقط به لحاظ نظامی بلکه فنآوری سرآمد سپاه ایران  بود.  در تاریخ آمده است که کورش بزرگ پس از گرفتن سرزمین سوریه در آسیای صغیر به بابل که همچون دژی مستحکم بود حمله کرد.  دیده بانان بابلی وقتی ایرانیان  را در حال حفر کانال دیدند به آنان ریشخند زدند تا اینکه سپاه ایران با انحراف آب رودخانه و پائین افتادن سطح آب فرات از رود گذشتند و وارد بابل شدند.  پس از کورش پسرش کمبوجیه به فکر حفر کانال سوئژ افتاد ولی به دلیل اوضاع نابسامان سیاسی در نقاط دیگر کشور مجبور به ترک مصر شد تا اینکه پادشاه دیگر ایران داریوش، کانالی حفر کرد و رود نیل را به دریای سرخ پیوند داد تا کشتی های جنگی ایران از دریای مدیترانه وارد رود نیل شوند. خشایار شاه پسر داریوش در 480 سال قبل از میلاد با سپاه بزرگی از کشتی های جنگی به یونان حمله کرد و با حفر کانال بزرگ خشایار شاه که عرضی نزدیک به 45 متر داشت لشکریان خود را به جای عبور از دریای اژه از آن عبور داد.مک لوئی(1984) اظهار می کند که ایرانیان نخستین مردمی بودند که با ساختن "چرخ آبی" آب رودخانه ها را به زمین های زراعی پائین تر و بالاتر منتقل کنند. اهمیت آب در ایران باستان آنچنان زیاد بود که برخی رودخانه ها با نام رودخانه های شاهنشاهی شناخته می شد و برای شروع آبگیری از آنها الزاماٌ می بایست فرستاده فرمانروا حضور داشته باشد و  مردم می بایست آب بهای استفاده از رودخانه را به خزانه واریز می کردند.در کتب و آثار به جامانده از دانشمندان قدیمی ایران بطور مفصل به بحث شناخت و اهمیت آب پرداخته شده است.  ابوبکر محمدبن الحسن الکرجی دانشمند ایرانی بود که بیش از 1000 کتابی بنام "استخراج آبهای پنهانی" نگاشت و جالب اینجاست که ایشان در آن زمان سیکل هیدرولوژیکی را تشریح می نمایند. خواجه نظام الملک در کتاب سیاست نامه خود موضوع توزیع عادلانه آب را امری حیاتی بر می شمرد و عدول از آن را باعث تباهی مملکت می داند.  ایرانیان تجارب خود در صنعت آب را به مردم دیگر منتقل می کردند، آنچنانکه نقل است سلمان فارسی با  اندیشه حفر خندق مانع از نفوذ لشکر قریش شد.

آب و آفرینش جهان هستی از منظر ادیان شرقی

دین زرتشتی

در داستان آفرینش جهان هستی آورده شده است:اهریمن خدای شر و نابودی در پی شكست از هرمز˛خدای بزرگ و خدای نیكی به جهان تاریكی فرو افتاد˛در این حال هرمز آفرینش گیتی را آغاز كرد.وی نخست آسمان˛دوم آب و سوم زمین˛چهارم گیاه˛پنجم گوسفند˛ششم انسانها و هفتم خرد مینوی را آفرید.

در كتاب بند هشتن ایرانی نوشته جمعی از مولفین آورده شده:بنا به اسطوره ای كهن از گوهر آسمان خلق می شود و همچون دیگر آفریدگان در سه هزار سال حیات گیتی پدید آمده و زمین از آب خلق می شود و زیر زمین را نیز آب فرا گرفته است.

نقش آب در دین یهود

آب در نزد پیروان موسی كلیم ا... نیز از اهمیت خاصی برخوردار است.چنان چه در كهن ترین بخش تورات در باب داستان آفرینش چنین امده است:

در ابتدا خدا آسمان و زمین را آفرید و زمین تهی و غیر حاصلخیز بود و تاریكی ابلیس و روح خدا ˛سطح آب ها را فرا گرفته بود.پروردگار جهانی بساخت در میان آب ها و سپس آب ها را جدا كرد.خداوند جهان آفرین˛گیتی را بساخت و اب های زیر گیتی را از آب های بالای آن جدا كرد و چنین شد ...

پروردگار امر فرمود:آب های زیر آسمانی˛همگی یك جا گرد آیند تا خشكی پدید آید و چنین شد.

خدای جهان آفرین خشكی را زمین نامید وآب های عظیم˛ژرف و افراخ را دریا نمود...

نقش آب و آفرینش گیتی از منظر دین   اسلام    و مذهب تشیع

در قران كریم آیات زیادی وجود دارد كه خداوند بزرگ از آفرینش جهان هستی سخن به میان آورده است.از میان این آیات˛مشهورترین آنها آیه 30 از سوره انبیا است˛كه می فرماید آیا كافران ندیدند كه آسمان ها و زمین بسته بود˛ما آن ها را بشكافتیم و از آب هر چیزی را زنده گردانیدیم˛چرا باز به خدا ایمان نمی آورند.)) آیا تاكید خدا نشان نمی دهد كه اعتقادات ملل شرق با وجود اختلافاتی چند دارای یك ریشه خدایی است.همچنین در آیه دیگری فرموده اندخداوند تمام جنبندگان را از آب آفرید.)) اهمیت آب در قرآن تا بدان جا پیش می رود كه خداوند عرش خود را در آغاز گیتی بر روی آب قرار داده است.((اوست كه آسمان ها و زمین را به شش روز آفرید و عرش او بر روی آب بود.)) سوره هود آیه 7

در جای دیگر خداوند آفرینش آب را برای خدمت به انسان می داند.((خدای یكتاست كه آسمان ها را آفرید و از آسمان آبی نازل كرد و با آن میوه ها را برای شما پدید آورد و كشتی را برای خدمتتان گماشت كه به اذن خدا به دریا می رود جوی ها را به خدمت شما گماشت.))سوره ابراهیم آیه 20

علاوه بر تاكیدات قرآن كریم در مذهب تشیع نیز از قول امامان و معصومین جملاتی كه حاكی از تاكید این امامان بر آیات الهی مبنی بر نقش اصلی آب در آفرینش جهان مادی است به وفور دیده می شود.بیشترین سخنانی كه در حافظه تاریخ و در این باب مانده سخنان گوهر بار امام علی (ع) در كتاب نهج البلاغه می باشد.

قسمتی از خطبه اول امیر المومنین علی (ع)

پس شكاف جوی های لایتناهی را و اطراف و گوشه های آن را باز نموده˛بالای فضا هوا و جای خالی بیافرید˛پس در آن آب كه موج هایش متلاطم و پی در پی بوده واز بسیاری روی هم می غلتید˛جاری كرد.آن آب را پشت باد تندی كه قوی و با صدای بلند بود بر نشاند˛پس به باد فرمان داد تا آن آب را (از هر سو) باز گرداند و محكم نگاهش دارد (تا از هم پاشیده نشود)و باد را تا سر حد آب نگاه داشت و در جایگاه آن آب قرار داد.هوا˛در زیر آن بازو گشاده واز بالایش آب ریخته شده است

نقش آب در ادبیات

 اولین بیت مثنوی که از واژه آب استفاده کرده است در بیت هفدهم است که می فرماید :

هر که جز ماهی ز آبش سیر شد        هر که بی روزیست روزش دیر شد

مولانا، آب را برای ماهی و عشق راستین را برای انسان مایه حیات می داند و همانگونه که حسن و کمال معشوق مطلق، نهایتی ندارد، سوز و گداز عاشقان راه حقیقت هم بی پایان است و بدین سان هیچ گاه سیری و بی نیازی در این خط سیر به وجود نمی آید و همواره در راه طلب معرفت ، رهسپری خستگی ناپذیرند تا به هدف غایی خود نایل آیند. بدین گونه مولانا، با اهمیت ترین مضمون سخن خود را با استعانت از واژه آب بیان داشته است. در ردیف 25 و26 مثنوی می خوانیم:

گر بریزی بحر را در کوزه ای        چند گنجد ؟ قسمت یک روزه ای !
کوزه چشم حریصان پر نشد       تا صدف قانع نشد ، پر در نشد

 می گوید، اگر دریایی را هم برای خود جمع کنی بیش از قسمت یک روز خود را نمی توانی بنوشی. گنجایش خوردو خوراک در حد معینی است . آنچه بیش از اندازه خود فراهم کرده ای، دیگر از آن تو نیست. آنجا که می گوید، کوزه چشم حریصان پر نشد، از دیدگاه حریصان گفته است و الا کوزه لبریز هم شده است. منتها حریصان، این واقعیت عینی را نمی توانند ببینند و همچنان در پی بیشو بیشتر آن میگردند.

 کوزه بودش آب می نامد بدست       آب را چون یافت خود کوزه شکست

 اشاره به این معناست که مراد انسان هرگز به طور کامل حاصل نمی شود و هر موفقیتی قرین شکستی می باشد. وقتی چیزی بدست می آوریم ، طبعاً چیز دیگری را از دست می دهیم.

 او وزیری داشت گبرو عشوه ده      کاو بر آب از مکر، بر بستی گره

کنایه از امری محال است. وقتی بخواهند مهارت کسی را در کاری به مثل بیان کنند می گویند او به آب گره می زند در حالی که آب سیال است و چنین کاری نا ممکن.